Βαμβάκι (Gossypium hirsutum)

 

ΓΕΝΙΚΑ

 

Η καλλιέργεια του βαμβακιού κατάγεται από τους τροπικούς. Είναι η κύρια εαρινή καλλιέργεια στην χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες. Καταλαμβάνει εκτάσεις από 2.3 έως και 3 εκατομμύρια στρέμματα. Το βαμβάκι έχει ιδιαίτερα μεγάλη οικονομική αξία για την χώρα μας όντας ένα κυρίως εξαγώγιμο προϊόν. Ο συνολικός τζίρος γύρο από την καλλιέργεια του βαμβακιού στην Ελλάδα είναι περίπου 1 δις ευρώ. Σε παγκόσμιο επίπεδο η Ελλάδα καταλαμβάνει την 12 θέση ανάμεσα σε χώρες όπως η Κίνα, Ινδία, ΗΠΑ, Πακιστάν, Βραζιλία, Ουζμπεκιστάν, Αυστραλία, Τουρκία, Αίγυπτος, Συρία, Ιράν.

Η Ελλάδα συγκριτικά με άλλες χώρες στις οποίες καλλιεργείται βαμβάκι έχει την ιδιαιτερότητα ότι βρίσκεται πολύ βόρια. Βρισκόμαστε στο ανώτερο βόριο όριο της καλλιέργειας. Δημιουργείτε λοιπόν περιορισμός πρώιμης σποράς, καθώς βρισκόμαστε τόσο βόρια, έχουμε σύντομη βλαστική περίοδο, πράγμα που μας αποτρέπει να σπείρουμε νωρίς δίνοντας την δυνατότητα  στη καλλιέργεια να έχει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα για να αναπτυχθεί υπό ιδανικές συνθήκες. Αυτός επίσης είναι και ο λόγος που στην χώρα μας δεν καλλιεργούνται ποικιλίες με μεγάλο μήκος ίνας (μακρόινες).

Η χώρα μας έχει υιοθετήσει έναν κυρίως εξαγώγιμο χαρακτήρα. Σχεδόν το σύνολο του εκκοκκισμένου βαμβακιού εξάγεται. Το γεγονός αυτό εμποδίζει την χώρα να εκμεταλλευτεί την προστιθέμενη αξία του προϊόντος. Εάν παραδείγματος χάρη, μέρος του εκκοκκισμένου βαμβακιού προοριζόταν για την δημιουργία επώνυμων ειδών ιματισμού τότε καταλαβαίνουμε ότι ο συνολικός εγχώριος τζίρος γύρω από την καλλιέργεια θα ξεπερνούσε κατά πολύ το 1 δις.

 

ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

 

Το βαμβάκι είναι ένα φυτό που κατάγεται από τους τροπικούς. Επομένως η καλλιέργεια εξορισμού είναι προσαρμοσμένη στις υψηλές θερμοκρασίες, υψηλή  και μεγάλης διάρκειας ηλιοφάνεια αλλά και ελαφρώς όξινα εδάφη(έντονες βροχοπτώσεις εκπλένουν τα κατιόντα). Είναι φυτό το οποίο θέλει ελαφρώς όξινο έφαφος με εύρος 6.5 έως 7 pH (άριστο ~6,8). Ωστόσο στην χώρα μας καλλιεργείται και σε αλκαλικά εδάφη(8 pH) με αποτέλεσμα να αναμένουμε ελλείψεις σιδήρου(Fe), ψευδαργύρου(Zn), μαγγανίου(Mn), χαλκού(Cu) αλλά και Βόριο (B). Η καλλιέργεια είναι σχετικά ανθεκτική στα άλατα του εδάφους(ημιαλόφυτο). Μπορεί να καλλιεργηθεί σε περιοχές με άλατα, ωστόσο η αποδόσεις αναμένονται μειωμένες. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως τόσο η απόδοση όσο και η ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την βλαστική περίοδο. Όσο μεγαλύτερη η βλαστική περίοδος τόσο καλύτερη είναι η αναμενόμενη ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος πετυχαίνοντας παράλληλα υψηλές αποδόσεις.

Το πόσο θα επιμηκυνθεί η ίνα συνδέεται με την διάρκεια που το φυτό θα κρατηθεί σε σπαργή(ενυδατωμένο). Δηλαδή το νερό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το μήκος ίνας.

Το βαμβάκι είναι ένα φυτό το οποίο χαρακτηρίζεται από την ικανότητα του να προσαρμόζεται στα περισσότερα εδάφη. Έχει διαπιστωθεί ότι εδάφη με μέση μηχανική σύσταση, βαθιά και γόνιμα(πχ. Λίμνη Γιαννιτσών) είναι αυτά που πετυχαίνουν τις υψηλότερες αποδόσεις. Αντίθετα βαριά εδάφη, με έντονη συγκράτηση νερού κρίνονται ακατάλληλα καθώς προκαλούν ανοξία στο φυτό.

Σε τι θερμοκρασίες φυτρώνει το βαμβάκι;

Η θερμοκρασία βάσης με την οποία επιτυγχάνεται το φύτρωμα στο βαμβάκι είναι 15 οC.

Σε τι θερμοκρασίες πετυχαίνει την μέγιστη καρποφορία το βαμβάκι;

Η άριστη θερμοκρασία για να πετύχει την μέγιστη καρποφορία το βαμβάκι είναι οι 27 οC.

Τι θερμοκρασίες απαιτεί για καλή ανάπτυξη;

Το εύρος θερμοκρασίας στο οποίο αναπτύσσεται βέλτιστα η καλλιέργεια είναι 30-33 οC με άριστη θερμοκρασία τους 32 οC.

Ποιες οι μέγιστες θερμοκρασίες πάνω από τις οποίες θα αντιμετωπίσει προβλήματα η καλλιέργεια;

Μέγιστη θερμοκρασία για την καλλιέργεια είναι 38οC. Θερμοκρασίες >38 οC μειώνουν την δυναμική της καλλιέργειας καθώς δρα αρνητικά στην φωτοσύνθεση καθώς αυτό συνεπάγεται έντονη ανθόρροια ή καρπόπτωση, με αποτέλεσμα η βιομάζα να μετατοπίζεται στα βλαστικά μέρη σε βάρος των αναπαραγωγικών.

 

ΣΠΟΡΑ

 

Το βαμβάκι είναι χαρακτηριστική περίπτωση καλλιέργειας που μπορεί να σπαρθεί για δεκαετίες χωρίς αμειψισπορά χωρίς να υπάρχει αρνητική επίπτωση στην αναμενόμενη παραγωγή. Ποτιστικοί αγροί εναλλάσσονται με καλαμπόκι, τεύτλα, μηδική, ρύζι(στην περιοχή της χαλάστρας), ηλίανθο αλλά και βιομηχανική ντομάτα. Μη ποτιστικοί αγροί εναλλάσσονται με χειμερινά σιτηρά ή με ξερικό ηλίανθο.

Συστήνεται στο βαμβάκι να γίνεται εδαφοσχήσιμο(ripper) καθώς είναι ένα φυτό με ιδιαίτερα βαθύ ριζικό σύστημα. Εφαρμόζοντας ripper ουσιαστικά επιδιώκουμε να σπάσουμε τον αδιαπέραστο εδαφικό ορίζοντα που δημιουργείται σε βάθος 50cm σε εδάφη με κακή δομή και να δώσουμε την δυνατότητα στο φυτό να εκμεταλλευτεί στο έπακρο το έδαφος.

Μετά το ripper επιδιώκουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα εφαρμογή χειμερινού οργώματος. Αυτό γιατί οι μεγάλη σβόλοι εδάφους που δημιουργούνται εφόσον έχουν υποστεί την επίδραση του χειμώνα τους κάνει πολύ εύκολο να κατεργαστούν εν συνεχεία κατά την διάρκεια προετοιμασίας του αγρού για σπορά. Εάν για οποιονδήποτε λόγω δεν μπορέσει ο παραγωγός να οργώσει το καλοκαίρι, φθινόπωρο ή χειμώνα πρέπει να εφαρμόσει εαρινό όργωμα όσο το δυνατόν νωρίτερα πριν αρχίσουν να ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες καθώς αυτό καθιστά πολύ πιο δύσκολη την μετέπειτα κατεργασία(δισκοσβάρνα, καλλιεργητής) των μεγάλων σβόλων που δημιουργούνται.

Το βαμβάκι στην χώρα μας σπέρνεται ανάλογα την περιοχή, συνήθως τη πρώτη εβδομάδα του Μαΐου ανάλογα με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες.

Το βαμβάκι σπέρνεται στο 1μ απόσταση μεταξύ των γραμμών, 5 cm επι της γραμμής και περίπου στο 1-3 cm βάθος, βαθύτερα εκεί όπου έχουμε αμμώδη εδάφη. Η ποσότητα σπόρων που χρειαζόμαστε κυμαίνεται περίπου στις 10.000 – 20.000 φυτά/στρ . Αυτή η ποσότητα ανάλογη συνήθως σε περίπου 2 kg βαμβακόσπουρου. Γενικότερα επιδιώκουμε 20-22 φυτά/m².

Αξίζει να σημειωθεί πως ενδέχεται να χρειαστεί μεγαλύτερη ποσότητα σπόρου σε περιπτώσεις που αναμένουμε απώλειες. Για παράδειγμα:

  • Συνθήκες δύσκολου φυτρώματος λόγω δημιουργίας κρούστας εδάφους

  • Αγρός με ιστορικό προσβολής εντόμων και σηψιρριζιών

  • Πολύ πρώιμη σπορά σε εδάφη βαριά και υγρά

  • Χρονίες με χαμηλές θερμοκρασίες κατά την σπορά

Το φύτρωμα επιτυγχάνεται σε 6-10 ημέρες μετά την σπορά.

 

 

ΛΙΠΑΝΣΗ

 

Φυτικό είδος

  N

P2O5

 K2O*

Βαμβάκι

15-18

6-8

8-12

 

Κύρια επιδίωξη στο βαμβάκι είναι να πετύχουμε μια ισορροπία στα δυο κύρια λιπαντικά στοιχεία άζωτο N/φώσφορος P (2/1) έτσι ώστε να αυξήσουμε τον δείκτη καρποφορίας. Είναι το ποσοστό εκείνο της βιομάζας που βρίσκεται στα αναπαραγωγικά όργανα(καρύδια). Επιδιώκουμε λοιπόν να μετατοπίσουμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα βιομάζας στα καρύδια.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ

 

ΤΥΠΟΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ

Χρόνος εφαρμογής

Δόση* (Kg/στρ.)

15-15-15

 

 

 

 

 

Βασική λίπανση

-

Περίοδος σποράς

40-50

20-10-10

 

40-50

31-8-13

 

40-50

30-10-10

 

40-50

35-5-5

 

40-50

25-5-5

 

40-50

 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ

 

ΤΥΠΟΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ

Χρόνος εφαρμογής

Δόση* (Kg/στρ.)

21-0-0

 

 

 

 

Επιφανειακή λίπανση

 

 

40-50

40-0-0

 

30-40

40-0-0 slow

 

25-35

46-0-0

 

20-30

46-0-0 slow

 

20-30