CBAM και Λιπάσματα: Το κόστος για τον Ευρωπαίο αγρότη

Τον Ιανουάριο του 2026, η Ευρώπη ενεργοποίησε τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), βάζοντας τέλος εκπομπών άνθρακα σε κάθε τόνο λιπάσματος που εισάγεται στην ΕΕ.

Στο στόχαστρο: θειική αμμωνία, ουρία, νιτρικά και γενικά λιπάσματα που περιέχουν άζωτο. Το λογαριασμό τον πληρώνουν πρώτα οι εταιρείες εισαγωγής πρώτων υλών, που υποχρεώνονται να αγοράζουν πιστοποιητικά CBAM για κάθε τόνο CO₂ που ενσωματώνεται στα εισαγόμενα προϊόντα.

Από εκεί, όμως, το κόστος κυλάει αναπόφευκτα προς τα κάτω: στην τιμή του λιπάσματος, στο ράφι του συνεταιρισμού ή του εκάστοτε γεωπονικού καταστήματος και τέλος στο χωράφι του αγρότη.

Πώς εξελίσσεται η επιβάρυνση του CBAM έως το 2034

Και το χειρότερο δεν ήρθε ακόμα. Σήμερα μόλις το 2,5% των εκπομπών καλύπτεται από πιστοποιητικά. Τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, όμως, μηδενίζονται σταδιακά μέχρι το 2034, γεγονός που θα εκτοξεύσει τις τιμές των λιπασμάτων.

Η πιο βίαιη αλλαγή έρχεται μεταξύ 2029 και 2030, όταν ο συντελεστής CBAM υπερδιπλασιάζεται μέσα σε δώδεκα μήνες. Ακαδημαϊκή μελέτη που έχει δημοσιευτεί στο Journal of Agricultural Economics (Stepanyan et al. 2026) εκτιμά ότι ο συνδυασμός ETS και CBAM θα διπλασιάσει τις τιμές αζωτούχων λιπασμάτων ως το 2030.

Διεθνείς αναταράξεις και πίεση στο αγροτικό εισόδημα

Σαν να μην αρκούσε αυτό, η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν πρόσθεσε βενζίνη στη φωτιά. Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, από όπου περνά το ένα τρίτο της παγκόσμιας θαλάσσιας εμπορίας λιπασμάτων, εκτίναξε τις τιμές ουρίας κατά 80% μέσα σε εβδομάδες. Η εκεχειρία του Ιουνίου κατέρρευσε τον Ιούλιο, και οι τιμές παραμένουν σε διαρκή αστάθεια.

Κι ενώ τα εφόδια ακριβαίνουν, οι τιμές των αγροτικών προϊόντων κολλάνε σε χαμηλά επίπεδα. Σιτάρι, ρύζι, βαμβάκι πωλούνται κοντά ή κάτω από το κόστος παραγωγής. Ο αγρότης βρίσκεται σε ασφυκτική πίεση, με εισροές που ακριβαίνουν και έσοδα που μένουν στάσιμα.

Γιατί χρειάζεται στοχευμένη στήριξη των αγροτών

Τα έσοδα του CBAM εισρέουν στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Η λογική λέει κάτι απλό: τα χρήματα που μαζεύονται στις πλάτες των αγροτών πρέπει να γυρίσουν πίσω σε αυτούς. Στοχευμένες επιχορηγήσεις για γεωργία ακριβείας, εκσυγχρονισμό εξοπλισμού, βελτιστοποίηση λίπανσης. Με σαφείς κανόνες, όχι οριζόντιες παροχές. Αλλιώς, το CBAM δεν είναι πράσινη πολιτική. Είναι απλά μια επιβάρυνση χωρίς αντίκρισμα.